Περίγραμμα Μαθήματος

Εργασιακές Σχέσεις - Υγιεινή και Ασφάλεια στην Εργασία

• Γιοβάνης Νικόλαος

Εργασιακές Σχέσεις: Έννοια, Περιεχόμενο και Θεωρητικές Προσεγγίσεις. Ορισμός και περιεχόμενο των εργασιακών σχέσεων. Η εξέλιξη της επιστημονικής σκέψης στις εργασιακές σχέσεις. Εργασιακές σχέσεις στον τουρισμό και τη φιλοξενία: ιδιαιτερότητες και προκλήσεις. Εργασιακές Σχέσεις σε Ευρωπαϊκό και Διεθνές Περιβάλλον. Εργασιακές σχέσεις σε πολυεθνικές τουριστικές επιχειρήσεις και ξενοδοχειακές αλυσίδες.

Η Εργασία και Κοινωνικός Ρόλος της. Η εργασία ως κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα. Εξέλιξη της φύσης της εργασίας: από τη βιομηχανική εποχή στην οικονομία της γνώσης. Νέες μορφές εργασίας: ευέλικτη, τηλεργασία, πλατφόρμες εργασίας. Επιπτώσεις στον κλάδο φιλοξενίας: εποχικότητα, μερική απασχόληση, πολυπολιτισμικά εργασιακά περιβάλλοντα.

Παγκοσμιοποίηση, Ψηφιοποίηση και Αγορά Εργασίας. Παγκοσμιοποίηση και επιπτώσεις στην αγορά εργασίας. Ψηφιακός μετασχηματισμός και αυτοματοποίηση. Μετανάστευση εργατικού δυναμικού και διαχείριση πολυπολιτισμικών ομάδων. Τάσεις στην αγορά εργασίας του τουριστικού κλάδου σε Ελλάδα και Ευρώπη.

Θεσμικό Πλαίσιο Εργασιακών Σχέσεων. Νομικό πλαίσιο εργασιακών σχέσεων. Ατομικές και συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Εργατικό δίκαιο στην Ελλάδα: βασικές διατάξεις και πρόσφατες μεταρρυθμίσεις. Ευρωπαϊκό εργατικό δίκαιο: Οδηγίες ΕΕ και εναρμόνιση. Κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα και πρόσφατες μεταβολές.

Συνδικαλιστικές Οργανώσεις και Συλλογικές Διαπραγματεύσεις. Δομή και λειτουργία συνδικαλιστικών οργανώσεων. Συλλογικές διαπραγματεύσεις: διαδικασία, επίπεδα και αποτελέσματα. Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ): τύποι, περιεχόμενο και εφαρμογή στον τουρισμό.

Εργασιακές Συγκρούσεις και Επίλυσή τους. Η απεργία: νομικό πλαίσιο, τύποι και εξέλιξη. Άλλες μορφές εργασιακής σύγκρουσης: στάση εργασίας, ανταπεργία, εργασία κατά γράμμα. Μέθοδοι επίλυσης εργασιακών διαφορών: διαμεσολάβηση, διαιτησία. Διαχείριση εργασιακών συγκρούσεων σε επιχειρήσεις φιλοξενίας.

Η Υγιεινή και Ασφάλεια στην Εργασία. Βασικές έννοιες: επαγγελματικός κίνδυνος, ατύχημα, επαγγελματική ασθένεια. Θεσμικό πλαίσιο. Μεθοδολογία εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου. Το κόστος των εργατικών ατυχημάτων: ανθρώπινη και οικονομική διάσταση. Κατηγορίες κινδύνων: φυσικοί, χημικοί, βιολογικοί, εργονομικοί, ψυχοκοινωνικοί. Σχέδια πρόληψης και διαχείρισης κινδύνου σε επιχειρήσεις φιλοξενίας.

Υγιεινή και Ασφάλεια στον Τουρισμό και τη Φιλοξενία. Ιδιαίτεροι κίνδυνοι στον κλάδο: μυοσκελετικά προβλήματα, ολισθήματα, χημικές ουσίες, θόρυβος. Ασφάλεια σε χώρους εστίασης, υπηρεσίες ορόφων, reception, F&B. Πυρασφάλεια και διαδικασίες εκκένωσης σε ξενοδοχειακές μονάδες. Υγιεινή τροφίμων και HACCP: υποχρεώσεις και εφαρμογή στη φιλοξενία. Διαχείριση Κρίσεων και Έκτακτων Καταστάσεων.

Οι στόχοι αυτού του μαθήματος είναι:

• Να μεταδώσει στους σπουδαστές την ακριβή έννοια και το περιεχόμενο των εργασιακών σχέσεων.
• Να καταδείξει το ρόλο που διαδραματίζουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι αρμόδιοι εργασιακοί εκπρόσωποι του κράτους και κυρίως την ουσία των παρεμβάσεων τους στις συλλογικές συμβάσεις και στις απεργίες.
• Να παρουσιάσει όλο το φάσμα των τυπικών και άτυπων κανόνων εργασίας, που απορρέουν από τους νόμους, το Σύνταγμα, αλλά και τα εργατικά και επιχειρησιακά έθιμα και τις συλλογικές και ατομικές συμβάσεις εργασίας.
• Να προσδιορίσει τις διάφορες πλευρές των εργασιακών σχέσεων κάτω από το πρίσμα των νέων εξελίξεων και να τονισθούν οι επιδράσεις των επί μέρους στοιχείων της οργανωτικής διάρθρωσης, όπως της εργασίας, του περιβάλλοντος, της τεχνολογίας και των συστημάτων οργάνωσης στην ανάπτυξη των εργασιακών σχέσεων.
• Να διδάξει στους σπουδαστές γνώσεις σχετικά με το ρόλο των εργασιακών σχέσεων στη διοίκηση των σύγχρονων οργανισμών στα πλαίσια της αύξησης της παραγωγικότητας και της επιβίωσης μέσα στο ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Με την συμπλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα πρέπει να είναι σε θέση:

α) Γνώσεις

• Αναλύουν κριτικά το θεσμικό και νομικό πλαίσιο των εργασιακών σχέσεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, αξιολογώντας τη συνάφειά του με τις ιδιαιτερότητες του κλάδου της φιλοξενίας και του τουρισμού.
• Αξιολογούν κριτικά το ρόλο και τη λειτουργία των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, αναγνωρίζοντας τις επιπτώσεις τους στη διοίκηση επιχειρήσεων φιλοξενίας.
• Αναλύουν κριτικά τις βασικές αρχές και το κανονιστικό πλαίσιο της υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία, εθνικό και ευρωπαϊκό, αξιολογώντας τις υποχρεώσεις εργοδοτών και εργαζομένων στον τουριστικό κλάδο.

β) Δεξιότητες

• Αξιολογούν κριτικά πολιτικές και πρακτικές εργασιακών σχέσεων σε επιχειρήσεις φιλοξενίας και τουρισμού, εντοπίζοντας κινδύνους μη συμμόρφωσης και προτείνοντας τεκμηριωμένες βελτιώσεις.
• Εφαρμόζουν εργαλεία αξιολόγησης και διαχείρισης κινδύνων υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία, σχεδιάζοντας προληπτικά μέτρα προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες του τουριστικού περιβάλλοντος εργασίας.
• Αναλύουν εργασιακές συγκρούσεις και διαφορές, αξιολογώντας εναλλακτικές μεθόδους επίλυσής τους στο πλαίσιο του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.

γ) Ικανότητες

• Συνθέτουν ολοκληρωμένη ανάλυση του εργασιακού περιβάλλοντος μιας τουριστικής επιχείρησης, εντοπίζοντας κινδύνους, ευκαιρίες βελτίωσης και προτείνοντας τεκμηριωμένες πολιτικές εργασιακών σχέσεων και ασφάλειας.
• Αξιολογούν κριτικά σύγχρονες προκλήσεις στον κλάδο (εποχικότητα, ευέλικτες μορφές απασχόλησης, πολυπολιτισμικά εργασιακά περιβάλλοντα) και προτείνουν στρατηγικές αντιμετώπισής τους με επιστημονική τεκμηρίωση.
• Επικοινωνούν αποτελεσματικά σε στελέχη επιχειρήσεων και φορείς του κλάδου αναλύσεις και προτάσεις που αφορούν εργασιακές σχέσεις και ασφάλεια στην εργασία.

• Αυτόνομη Εργασία.
• Ομαδική Εργασία.
• Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις.
• Εργασία σε διεθνές περιβάλλον.
• Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας.

• Εξ αποστάσεως σύγχρονη και ασύγχρονη εκπαίδευση.

• Χρήση διαδικτύου.
• Χρήση συστήματος σύγχρονης τηλεδιάσκεψης (ΖΟΟΜ).
• Χρήση συστήματος ασύγχρονης εκπαίδευσης (MOODLE).
• Χρήση εργαλείων άμεσης αλληλεπίδρασης με την τάξη κατά τη διάρκεια του μαθήματος (Wooclap).
• E-mail.

Ι. Γραπτή τελική εξέταση (100%)

Περιλαμβάνει:

• Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.
• Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης.
• Επίλυση προβλημάτων σχετικών με ποσοτικά δεδομένα ενός έργου χρόνου, κόστους.
• Συγκριτική αξιολόγηση στοιχείων θεωρίας.

Τα κριτήρια αξιολόγησης. Η ύλη του μαθήματος και οι μαθησιακοί στόχοι αναφέρονται στο περίγραμμα του μαθήματος. Αυτά όπως και ο τρόπος αξιολόγησης αναλύονται και κατά τη διάρκεια των αρχικών διαλέξεων. Επίσης υπάρχει ανάλογη ενημέρωση από το σύστημα ηλεκτρονικής εκπαίδευσης.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ

• Budd, J. W. (2023). Labor Relations: Striking a Balance (7th ed.). McGraw Hill.
• Boella, M. J., & Goss-Turner, S. (2020). Human Resource Management in the Hospitality Industry: A Guide to Best Practice (10th ed.). Routledge.
• Ντάνος Α. «Εργασιακές Σχέσεις και θεσμοί», Σύγχρονη Εκδοτική, Αθήνα , 2011

ΣΥΝΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

• British Journal of Industrial Relations, Wiley.
• Journal of Labour History, Taylor and Francis.
• Industrial Relations Journal, Blackwell Publishing.
• Industrial Relations Journal, Wiley.