Περίγραμμα Μαθήματος

Μάνατζμεντ Αεροπορικών Επιχειρήσεων

• Κασσιανίδης Παναγιώτης

Ο Αεροπορικός Κλάδος στο Παγκόσμιο Τουριστικό Σύστημα. Σχέση αεροπορίας και τουρισμού. Βασικά μεγέθη του κλάδου. Η αγορά σε παγκόσμιο επίπεδο (μεγάλες εταιρείες και συμμαχίες).

Θεσμικό και Κανονιστικό Πλαίσιο. Διεθνείς οργανισμοί (ICAO, IATA, Eurocontrol). Διμερείς και πολυμερείς αεροπορικές συμφωνίες.. Ρυθμιστικές αρχές και εθνικές πολιτικές. Η Ευρωπαϊκή πολιτική  Open Skies. Ζητήματα ανταγωνισμού και κρατικών ενισχύσεων.

Επιχειρηματικά Μοντέλα Αερομεταφορέων.  Full-Service Network Carriers – Low-Cost Carriers. Charter και leisure carriers. Περιφερειακοί αερομεταφορείς. Συγκριτική ανάλυση δομής κόστους, δικτύου και τιμολόγησης ανά μοντέλο.

Στρατηγική Δικτύου και Δρομολόγηση. Δίκτυα αερομεταφορών. Σχεδιασμός δρομολογίων. Διαχείριση στόλου. Κωδικοποίηση πτήσεων (codeshare). Εποχικότητα και προγραμματισμός δρομολογίων. Δείκτες απόδοσης δικτύου (load factor, ASK, RPK).

Διαχείριση Πωλήσεων και Τιμολόγηση. Αρχές διαχείρισης πωλήσεων στις αερομεταφορές. Κατηγορίες ναύλων και fare classes. Δυναμική τιμολόγηση και αλγόριθμοι βελτιστοποίησης. Overbooking: λογική και διαχείριση. Συμπληρωματικά έσοδα.

Διαχείριση Αεροδρομίων – Πάροχοι Επίγειας Εξυπηρέτησης. Τύποι και διοικητική δομή αεροδρομίων. Χωρητικότητα (slots) και κατανομή τους. Σχέσεις αερομεταφορέα–αεροδρομίου: διαπραγμάτευση, χρεώσεις, κίνητρα. Πάροχοι Επίγειας Εξυπηρέτησης: Υπηρεσίες, κόστος, ποιότητα υπηρεσιών.

Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας και Λειτουργικό Κόστος. Δομή κόστους αεροπορικής εταιρείας. Καύσιμα, συντήρηση, catering και in-flight υπηρεσίες. Εργασιακές σχέσεις και διαχείριση προσωπικού αεροπορικών επιχειρήσεων.

Μάρκετινγκ, Διανομή και Πωλήσεις. Branding και τοποθέτηση αερομεταφορέα. Loyalty προγράμματα και διαχείριση πελατειακών σχέσεων. Ψηφιακό μάρκετινγκ και εξατομίκευση. Σχέσεις με tour operators και τουριστικούς πράκτορες.

Συστήματα Κρατήσεων και Παγκόσμια Συστήματα Διανομής (GDS). Ιστορική εξέλιξη των συστημάτων κρατήσεων. Αρχιτεκτονική και λειτουργία των παγκόσμιων συστημάτων διανομής (Amadeus, Sabre, Travelport). Εμβάθυνση στο Amadeus – Βασικές λειτουργίες: Passenger Name Record (PNR), availability & pricing, ticketing, queue management.

Στρατηγικές Συμμαχίες, Συγχωνεύσεις και Εξαγορές. Παγκόσμιες αεροπορικές συμμαχίες: Star Alliance, oneworld, SkyTeam. Κοινή εκμετάλλευση γραμμών (joint ventures). Ανταγωνιστική πολιτική και κανονιστικές εγκρίσεις.

Βιωσιμότητα και Περιβαλλοντική Διαχείριση. Περιβαλλοντικό αποτύπωμα των αερομεταφορών. Κανονιστικές δεσμεύσεις. Βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (SAF). Εταιρικές στρατηγικές βιωσιμότητας και net-zero δεσμεύσεις. Η πρόκληση της βιωσιμότητας για τον αεροπορικό τουρισμό.

Το μάθημα εξετάζει τη δομή, τη λειτουργία και τη διοίκηση των αεροπορικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο της παγκόσμιας τουριστικής οικονομίας. Αναλύει το εξωτερικό και εσωτερικό περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιούνται οι αερομεταφορείς — κανονιστικό πλαίσιο, ανταγωνισμός, εποχικότητα, ψηφιοποίηση — και τις στρατηγικές επιλογές που διαμορφώνουν τη βιωσιμότητα και ανάπτυξή τους.

Το μάθημα έχει σχεδιαστεί ώστε να παρέχει στους φοιτητές πρακτικές γνώσεις της αεροπορικής βιομηχανίας, των αεροπορικών ναύλων, των αεροπορικών μεταφορών όπως διέπονται από τους διεθνείς κανονισμούς της ΙΑΤΑ, της παγκόσμιας αεροπορικής γεωγραφίας, των κανονισμών που διέπουν τις συνθήκες κυκλοφορίας των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, τα αεροπορικά εισιτήρια και την οργάνωση και λειτουργία των αεροπορικών εταιρειών. Έμφαση δίνεται στη διοίκηση και μάρκετινγκ αεροπορικών εταιριών καθώς και τις τεχνικές πωλήσεων στον αεροπορικό κλάδο.

Το μάθημα αποσκοπεί στο να:

• Παρέχει στους φοιτητές εξειδικευμένη γνώση της δομής και της λειτουργίας του αεροπορικού κλάδου ως βασικού πυλώνα του τουριστικού συστήματος.
• Αναπτύξει κριτική ικανότητα αξιολόγησης επιχειρηματικών μοντέλων αερομεταφορέων και στρατηγικών λήψης αποφάσεων.
• Εφοδιάσει τους φοιτητές με εργαλεία ανάλυσης ανταγωνισμού, τιμολόγησης και revenue management.
• Καλλιεργήσει κατανόηση των θεσμικών, περιβαλλοντικών και τεχνολογικών παραγόντων που επηρεάζουν τον κλάδο.
• Συνδέσει τη θεωρία με την πρακτική στη λειτουργία των αεροπορικών εταιρειών.

Με την συμπλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα πρέπει να έχει:

• Γνώσεις ώστε να μπορεί να αναγνωρίζει το ρόλο και τη σημασία των καναλιών διανομής των τουριστικών προϊόντων και υπηρεσιών
• Δεξιότητες ώστε να μπορεί να διακρίνει του τύπους και τα χαρακτηριστικά των διαφορετικών καναλιών διανομής
• Ικανότητες ώστε να μπορούν να χρησιμοποιήσουν στην πράξη τα ηλεκτρονικά συστήματα κρατήσεων και να πραγματοποιούν διαδικτυακές κρατήσεις σε καταλύματα, αεροπορικές και ακτοπλοϊκές εταιρείες.

Ο φοιτητής θα μπορεί να:

• Δημιουργήσει κρατήσεις μέσα από το σύστημα για αεροπορικά εισιτήρια, ξενοδοχεία, πλοία , τραίνα και εκδρομικά πακέτα
• Τιμολογεί και να εκδίδει τίτλους μεταφοράς σύμφωνα με τους διεθνής κανονισμούς και πάντα προσαρμοσμένα στις απαιτήσεις του πελάτη
• Ερμηνεύει ορολογίες και διαδικασίες μεταφοράς των επιβατών Διαβάζει όλα τα σχετικά με τις μεταφορές έντυπα
• Μελετήσει την νομοθεσία που διέπουν τις μεταφορές καθώς και τα δικαιώματα των επιβατών Χρησιμοποιεί σε όλη του την έκταση τις δυνατότητες που του παρέχει το σύστημα για την πιο ολοκληρωμένη παροχή τουριστικών υπηρεσιών
• Να αποκτήσει γνωριμία με όλα τα συστήματα κρατήσεων που υπάρχουν και λειτουργούν στην αγορά.

• Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις.
• Εργασία σε διεθνές περιβάλλον.
• Λήψη αποφάσεων.
• Αυτόνομη εργασία.
• Ομαδική εργασία.
• Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα.
• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών.

• Εξ αποστάσεως σύγχρονη και ασύγχρονη εκπαίδευση.

• Χρήση διαδικτύου.
• Χρήση συστήματος σύγχρονης τηλεδιάσκεψης (ΖΟΟΜ).
• Χρήση συστήματος ασύγχρονης εκπαίδευσης (MOODLE).
• e-mail.
• Χρήση του ειδικού λογισμικού της AMADEUS.

Ι. Τελική εξέταση (50%)

Η τελική γραπτή εξέταση είναι υποχρεωτική. Θα πρέπει να αξιολογηθεί τουλάχιστον με τη βάση του 5 στα 10. Μπορεί να γίνεται γραπτώς ή προφορικά.

Περιλαμβάνει:

• Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης.
• Επίλυση Προβλημάτων.

ΙΙ. Ατομική Εργασία (30% )

Κάθε φοιτητής επιλέγει έναν αερομεταφορέα (με έγκριση διδάσκοντα ώστε να αποφευχθούν επικαλύψεις) και συντάσσει αναλυτική έκθεση που εξετάζει τη στρατηγική θέση και τις επιχειρησιακές επιδόσεις της εταιρείας. Η ανάλυση βασίζεται σε πρωτογενή και δευτερογενή στοιχεία: ετήσιες εκθέσεις, δεδομένα IATA/Eurostat, ακαδημαϊκή βιβλιογραφία και αξιόπιστες επαγγελματικές πηγές.

ΙΙΙ. Χρήση συστήματος διενέργειας κρατήσεων (20%).

Ο φοιτητής αξιολογείται στη χρήση του συστήματος διενέργειας κρατήσεων Αμαντέους.

Οι εργασίες αξιολόγησης είναι υποχρεωτικές και ο φοιτητής θα πρέπει να αξιολογηθεί τουλάχιστον με τη βάση του 5 στα 10.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ

• Belobaba, P., Odoni, A., & Barnhart, C. (Eds.) (2015). The Global Airline Industry (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
• Taneja, N.K. (2020). Transforming Airlines: A Flight Plan for Navigating Structural Changes.

ΠΡΟΣΘΕΤΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Wensveen, J.G. (2016). Air Transportation: A Management Perspective (8th ed.).
• Doganis, R. (2010). Flying Off Course: The Economics of International Airlines (4th ed.).
• Shaw, S. (2011). Airline Marketing and Management (7th ed.). Ashgate/Routledge.
• Graham, A. (2018). Managing Airports: An International Perspective (5th ed.). Routledge.

ΣΥΝΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

• Journal of Air Transport Management.
• https://airlines.iata.org/? ga=2.16015670.1688147462.1613234338-2048994996.1613234338
• Transportation Research: Policy and Practice.
• Journal of Aviation Technology and Engineering.
• Tourism Management.