Περίγραμμα Μαθήματος

Μέθοδοι Έρευνας

• Βράνα Βασιλική
• Καραβασίλης Γεώργιος
• Κωνσταντινίδης Χρήστος

Εισαγωγή στη Μεθοδολογία Έρευνας. Τι είναι η επιστημονική έρευνα και γιατί έχει σημασία. Ερευνητικά υποδείγματα – φιλοσοφικές βάσεις και επιπτώσεις στην επιλογή μεθόδου. Ποσοτική, ποιοτική και μικτή μεθοδολογία: σύγκριση και κριτήρια επιλογής. Ηθική της έρευνας.

Βιβλιογραφική Έρευνα και Δευτερογενή Δεδομένα. Συστηματική και αφηγηματική ανασκόπηση βιβλιογραφίας. Χρήση ακαδημαϊκών βάσεων δεδομένων (Scopus, Web of Science, Google Scholar). Αξιολόγηση αξιοπιστίας και εγκυρότητας πηγών. Δευτερογενή ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα: πηγές, δυνατότητες, περιορισμοί. Βιβλιογραφικές αναφορές και αντιμετώπιση της λογοκλοπής (APA, Harvard). Χρήση εργαλείων ΑΙ στην ανασκόπηση βιβλιογραφίας: δυνατότητες και ηθικά ζητήματα.

Ποσοτική Έρευνα. Σχεδιασμός δομημένου ερωτηματολογίου: τύποι ερωτήσεων, κλίμακες μέτρησης. Αξιοπιστία και εγκυρότητα ποσοτικών εργαλείων. Αρχές δειγματοληψίας. Προσδιορισμός μεγέθους δείγματος. Ψηφιακά εργαλεία έρευνας (Google Forms, Qualtrics). Εργαστήριο: κατασκευή και πιλοτικός έλεγχος ερωτηματολογίου.

Στατιστική ανάλυση. Είδη στατιστικών δεδομένων και μεταβλητών. Περιγραφικά μέτρα θέσης και διασποράς. Γραφική παρουσίαση δεδομένων. Εισαγωγή στο στατιστικό λογισμικό: εισαγωγή και οργάνωση δεδομένων. Στατιστικές Εκτιμήσεις και Έλεγχοι Υποθέσεων: παραμετρικές και μη παραμετρικές διαδικασίες. Σύγκριση μέσων τιμών (t-test, ANOVA). Επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας (p-value) και πρακτική σημαντικότητα (effect size). Εργαστήριο: εφαρμογή ελέγχων σε δεδομένα τουριστικής έρευνας. Συσχέτιση, Παλινδρόμηση και Προχωρημένες Τεχνικές Συσχέτισης: Pearson, Spearman. Εισαγωγή σε παραγοντική ανάλυση (factor analysis) για ανάλυση κλιμάκων. Βασικές αρχές ανάλυσης αξιοπιστίας (Cronbach’s alpha). Εργαστήριο: Ανάλυση δεδομένων σε περιβάλον τουρισμού.

Ποιοτική Έρευνα. Ορισμός, χαρακτηριστικά,. Ερευνητικά σχέδια ποιοτικής προσέγγισης: φαινομενολογία, θεμελιωμένη θεωρία (grounded theory), εθνογραφία, μελέτη περίπτωσης (case study). Διαφορές επαγωγικής και παραγωγικής λογικής στη μεθοδολογία. Εφαρμογές στον τουρισμό και τη φιλοξενία: παραδείγματα και βέλτιστες πρακτικές. Ποιοτικές Μέθοδοι Συλλογής Δεδομένων. Συνεντεύξεις: τύποι συνεντεύξεων (δομημένη, ημι-δομημένη, μη δομημένη), σχεδιασμός οδηγού συνέντευξης, διεξαγωγή συνεντεύξεων, συνεντεύξεις μέσω διαδικτύου. Ομάδες εστίασης (focus groups): σχεδιασμός, διεξαγωγή, ανάλυση. Παρατήρηση: συμμετοχική και μη συμμετοχική — εφαρμογές στον τουρισμό.

Ανάλυση Ποιοτικών Δεδομένων: Θεματική ανάλυση (thematic analysis): στάδια και εφαρμογή. Ανάλυση περιεχομένου και ανάλυση λόγου: βασικές αρχές και μέθοδοι. Αξιοπιστία και εγκυρότητα στην ποιοτική έρευνα: κριτήρια αξιολόγησης. Χρήση λογισμικού ανάλυσης ποιοτικών δεδομένων (NVivo).

Μικτή Μεθοδολογία (Mixed Methods): Ορισμός και λογική της μικτής μεθοδολογίας. Σχέδια μικτής έρευνας. Τριγωνισμός (triangulation) ως στρατηγική ενίσχυσης εγκυρότητας. Παραδείγματα εφαρμογής στον τουρισμό και τη φιλοξενία – ανάλυση δημοσιευμένων μελετών.

Συγγραφή Επιστημονικής Εργασίας. Δομή επιστημονικής εργασίας. Διατύπωση ερευνητικών ερωτημάτων και υποθέσεων. Παρουσίαση μεθοδολογίας, αποτελεσμάτων και συμπερασμάτων. Ακαδημαϊκή γραφή: ύφος, δόμηση, τεκμηρίωση. Ηθική της συγγραφής: λογοκλοπή, AI-generated content.

Παρουσίαση Εργασίας και Ανατροφοδότηση. Αρχές αποτελεσματικής ακαδημαϊκής παρουσίασης. Προφορικές παρουσιάσεις εργασιών φοιτητών με ανατροφοδότηση από διδάσκοντα και συμφοιτητές. Κριτική ανάγνωση και αξιολόγηση επιστημονικών άρθρων (peer review simulation).

Το μάθημα αποτελεί θεμελιώδες μάθημα του ΠΜΣ στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Φιλοξενίας και Τουρισμού, εξοπλίζοντας τους φοιτητές με τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτούνται για την κριτική προσέγγιση και την αυτόνομη διεξαγωγή επιστημονικής έρευνας. Το μάθημα αναπτύσσει την ικανότητα σχεδιασμού ολοκληρωμένων ερευνητικών στρατηγικών μέσω της κριτικής αξιολόγησης και συνδυασμού ποσοτικών, ποιοτικών και μικτών μεθοδολογικών προσεγγίσεων.

Στόχοι Μαθήματος:

• Να καλλιεργήσει την ικανότητα κριτικής αξιολόγησης εναλλακτικών ερευνητικών παραδειγμάτων και μεθοδολογικών προσεγγίσεων, ώστε οι φοιτητές να επιλέγουν τεκμηριωμένα μεταξύ ποσοτικών, ποιοτικών και μικτών μεθόδων ανάλογα με τη φύση του ερευνητικού ερωτήματος.
• Να αναπτύξει εις βάθος κατανόηση των ποιοτικών μεθόδων έρευνας και της εφαρμογής τους σε ερευνητικά ζητήματα του τουρισμού και της φιλοξενίας.
• Να εξοπλίσει τους φοιτητές με εργαλεία σχεδιασμού και υλοποίησης ποσοτικής έρευνας.
• Να εμβαθύνει στις στατιστικές μεθόδους ανάλυσης με έμφαση στην κριτική ερμηνεία αποτελεσμάτων και αποφυγή συνήθων μεθοδολογικών σφαλμάτων.
• Να προετοιμάσει τους φοιτητές για την εκπόνηση της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, αναπτύσσοντας δεξιότητες επιστημονικής συγγραφής, τεκμηρίωσης και παρουσίασης ερευνητικών αποτελεσμάτων.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα είναι σε θέση να σχεδιάζουν και να υλοποιούν πρωτογενή έρευνα με επιστημονική αυτονομία, να αξιολογούν κριτικά δημοσιευμένα ερευνητικά έργα και να παράγουν τεκμηριωμένα συμπεράσματα που τροφοδοτούν τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων στον τουρισμό και τη φιλοξενία.

Μαθησιακά Αποτελέσματα:

α) Γνώσεις

• Αξιολογούν κριτικά τα βασικά ερευνητικά παραδείγματα (positivism, interpretivism, pragmatism) και να τεκμηριώνουν την επιλογή του κατάλληλου παραδείγματος για δεδομένο ερευνητικό πρόβλημα στον τουρισμό και τη φιλοξενία.
• Διακρίνουν σε βάθος τα χαρακτηριστικά, τις προϋποθέσεις και τους περιορισμούς ποσοτικών, ποιοτικών και μικτών μεθοδολογικών προσεγγίσεων, αξιολογώντας κριτικά τη συμβολή τους στην παραγωγή επιστημονικής γνώσης.
• Αναγνωρίζουν και αξιολογούν τις βασικές αρχές σχεδιασμού ποιοτικής έρευνας.

β) Δεξιότητες:

• Σχεδιάζουν και υλοποιούν αυτόνομα ποιοτική έρευνα, επιλέγοντας και εφαρμόζοντας κατάλληλες μεθόδους συλλογής δεδομένων και αναλύοντας τα ευρήματα με τεχνικές θεματικής ανάλυσης ή ανάλυσης περιεχομένου.
• Σχεδιάζουν και υλοποιούν ποσοτική έρευνα: κατασκευάζουν έγκυρα και αξιόπιστα ερευνητικά εργαλεία, εφαρμόζουν κατάλληλες μεθόδους δειγματοληψίας, αναλύουν δεδομένα με στατιστικό λογισμικό και ερμηνεύουν κριτικά τα αποτελέσματα.
• Εφαρμόζουν προχωρημένες στατιστικές μεθόδους (ελέγχους υποθέσεων, ανάλυση διακύμανσης, μη παραμετρικές διαδικασίες, συσχέτιση και παλινδρόμηση) αξιολογώντας την καταλληλότητά τους και αποφεύγοντας συνήθη σφάλματα στην ερμηνεία τους.
• Αξιολογούν κριτικά δημοσιευμένες ερευνητικές μελέτες του κλάδου ως προς τη μεθοδολογική τους επάρκεια, εντοπίζοντας δυνατά σημεία, αδυναμίες και ερευνητικά κενά.

γ) Ικανότητες:

• Εκπονούν αυτόνομα πλήρη ερευνητική εργασία σε επίπεδο συμβατό με τις απαιτήσεις της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας.
• Επικοινωνούν ερευνητικά αποτελέσματα με σαφήνεια και επιστημονική επάρκεια, απευθυνόμενοι τόσο στην ακαδημαϊκή κοινότητα όσο και σε επαγγελματικούς φορείς του τουρισμού.
• Επιδεικνύουν επαγγελματική και ηθική υπευθυνότητα στη διεξαγωγή έρευνας, τηρώντας τις αρχές της ερευνητικής δεοντολογίας και της ακαδημαϊκής ακεραιότητας.

• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών.
• Λήψη αποφάσεων.
• Αυτόνομη εργασία.
• Ομαδική εργασία.
• Παράγωγή νέων ερευνητικών ιδεών.
• Εφαρμογές ανάπτυξης ηλεκτρονικών φορμών.
• Εφαρμογές με χρήση των στατιστικών λογισμικών.

• Εξ αποστάσεως σύγχρονη και ασύγχρονη εκπαίδευση.

• Χρήση διαδικτύου.
• Χρήση συστήματος σύγχρονης τηλεδιάσκεψης (ΖΟΟΜ).
• Χρήση συστήματος ασύγχρονης εκπαίδευσης (MOODLE).
• Χρήση εργαλείων άμεσης αλληλεπίδρασης με την τάξη κατά τη διάρκεια του μαθήματος (Wooclap).
• e-mail.
• Χρήση στατιστικών λογισμικών πακέτων (Jasp, Nvivo).

Ι. Γραπτή τελική εξέταση (40%)

Περιλαμβάνει:

• Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης
• Επίλυση Προβλημάτων

ΙΙ. Εργασία (20% )

Σύνολο ασκήσεων που εστιάζουν στην εφαρμογή μεθοδολογιών.

ΙΙΙ. Εργασία (40% )

Συγγραφή επιστημονικής εργασίας

Τα κριτήρια αξιολόγησης γίνονται γνωστά στους φοιτητές κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ

• Saunders, M. N. K., Lewis, P., & Thornhill, A. (2023). Research Methods for Business Students (9th ed.). Pearson.
• Πως γίνεται μια επιστημονική εργασία, Ζαφειρόπουλος, Κ.
• Ποιοτική μεθοδολογία έρευνας. Ίσαρη, Φ., & Πουρκός, Μ. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. https://hdl.handle.net/11419/5826

 ΠΡΟΣΘΕΤΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΟΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Cooper, D. R., & Schindler, P. S. (2022). Business Research Methods (14th ed.). McGraw Hill.
• Sekaran, U., & Bougie, R. (2019). Research Methods for Business: A Skill-Building Approach (8th ed.). John Wiley & Sons.
• Μεθοδολογία έρευνας και εισαγωγή στη Στατιστική Ανάλυση Δεδομένων με το IBM SPSS STATISTICS. Χαλικιάς, Μ., Λάλου, Π., & Μανωλέσου, Α. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. https://hdl.handle.net/11419/5075

ΣΥΝΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

• International Journal of Social Research Methodology: Theory and Practice.
• International Journal of Quantitative and Qualitative Research Methods.
• International Journal of Social Research Methodology.