Περίγραμμα Μαθήματος

Διοικητική Λογιστική και Κοστολόγηση στον Τουρισμό

Εισαγωγή στη Διοικητική Λογιστική και Κοστολόγηση. Έννοια, σκοπός και ρόλος της κοστολόγησης στη διοικητική λήψη αποφάσεων. Διάκριση κόστους (σταθερό, μεταβλητό, άμεσο, έμμεσο, ευκαιρίας). Κοστολόγηση vs Χρηματοοικονομική Λογιστική. Ιδιαιτερότητες του τουριστικού προϊόντος (αϋλότητα, αδυναμία αποθήκευσης, εποχικότητα, ετερογένεια).

Παραδοσιακά Συστήματα Κοστολόγησης. Πλήρες και μεταβλητό κόστος. Job order costing (events, τουριστικά πακέτα). Process costing (για μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες). Κατανομή κόστους ανά τμήμα (Rooms, F&B, Spa, κ.α). Κριτική αξιολόγηση παραδοσιακών μεθόδων.

Σύγχρονες Μέθοδοι Κοστολόγησης. Activity-Based Costing (ABC). Time-Driven ABC. Target costing σε ανταγωνιστικά τουριστικά περιβάλλοντα. Lifecycle costing (με βάση τον κύκλο ζωής τουριστικής υπηρεσίας). Συγκριτική ανάλυση μεθόδων

Ανάλυση Κόστους–Όγκου–Κέρδους (CVP Analysis). Ανάλυση Νεκρού Σημείου (Break-even analysis). Περιθώριο κέρδους (Contribution margin) ανά τμήμα και υπηρεσία. Λειτουργική μόχλευση (Operating leverage). Σενάρια εποχικότητας και πληρότητας. Εφαρμογές σε ξενοδοχειακές μονάδες

Κοστολόγηση και Στρατηγική Τιμολόγηση. Μέθοδοι τιμολόγησης: Cost-plus pricing & value-based pricing. Dynamic pricing & yield management. Revenue management ως στρατηγική λειτουργία. Προμήθειες OTA και επιπτώσεις στο κόστος. Ανταγωνιστική ανάλυση τιμολόγησης.

Προϋπολογισμός και Έλεγχος Κόστους. Σύνταξη master budget σε τουριστικές επιχειρήσεις. Flexible budgeting σε συνθήκες μεταβλητής ζήτησης. Standard costing & variance analysis. KPIs αξιολόγησης απόδοσης: RevPAR, ADR, GOPPAR. Διοικητικός έλεγχος και διορθωτικές ενέργειες.

Ψηφιακά Εργαλεία και Αναλυτική δεδομένων. PMS & ERP systems στη διαχείριση κόστους. Data-driven costing & προβλέψεις ζήτησης. Business Intelligence (BI) tools για κοστολογικές και τιμολογιακές αποφάσεις.

Case Studies: Ανάλυση πραγματικής επιχειρησιακής περίπτωσης για ξενοδοχείο και tour operator. Παρουσίαση ολοκληρωμένου κοστολογικού μοντέλου.

Η Διοικητική Λογιστική και Κοστολόγηση αποτελεί θεμελιώδες εργαλείο για τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων στις σύγχρονες τουριστικές επιχειρήσεις. Σε ένα κλάδο που χαρακτηρίζεται από έντονη εποχικότητα, υψηλό ανταγωνισμό και διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες ζήτησης, η ικανότητα ανάλυσης, σχεδιασμού και ελέγχου του κόστους συνιστά κρίσιμο παράγοντα βιωσιμότητας και κερδοφορίας. Το μάθημα προσεγγίζει την κοστολόγηση όχι ως τεχνική διαδικασία καταγραφής, αλλά ως στρατηγική λειτουργία που συνδέεται άμεσα με την τιμολόγηση, τη διαχείριση εσόδων και τη μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα επιχειρήσεων φιλοξενίας, εστίασης και τουριστικών υπηρεσιών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων και δεδομένων (ανάλυσης δεδομένων, forecasting και business intelligence) για τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.

Ο σκοπός του μαθήματος «Κοστολόγηση με Εξειδίκευση στον Τουρισμό» είναι να προσφέρει στους φοιτητές μια ολοκληρωμένη κατανόηση των σύγχρονων συστημάτων κοστολόγησης και της εφαρμογής τους σε τουριστικές επιχειρήσεις, όπως ξενοδοχεία, ταξιδιωτικά γραφεία και επιχειρήσεις εστίασης. Το μάθημα αποσκοπεί στα εξής:

• Στην κατανόηση και κριτική ανάλυση παραδοσιακών και σύγχρονων συστημάτων κοστολόγησης (Full Costing, Variable Costing, ABC, Time-Driven ABC) με εφαρμογή στον τουριστικό κλάδο.
• Στην εφαρμογή μεθόδων ανάλυσης κόστους-όγκου-κέρδους (CVP Analysis) για τη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων σε συνθήκες αβεβαιότητας και εποχικότητας.
• Στην αξιολόγηση και εφαρμογή στρατηγικών τιμολόγησης (cost-plus pricing, dynamic pricing, yield & revenue management) προσαρμοσμένων στις απαιτήσεις ξενοδοχείων, tour operators και επιχειρήσεων εστίασης.
• Στη σύνταξη, παρακολούθηση και έλεγχο προϋπολογισμών, καθώς και στην ανάλυση αποκλίσεων ως εργαλείο διοικητικού ελέγχου.
• Στη χρήση βασικών δεικτών απόδοσης (KPIs) του κλάδου φιλοξενίας για την αξιολόγηση της επιχειρησιακής απόδοσης.
• Στην αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και τεχνικών data analytics για την υποστήριξη κοστολογικών και τιμολογιακών αποφάσεων.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση να:

α) Γνώσεις

• Κατέχουν εξειδικευμένες γνώσεις στη Διοικητική Λογιστική και Κοστολόγηση, με κατανόηση των θεωρητικών θεμελίων και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ κοστολογικών συστημάτων και στρατηγικής επιχείρησης.
• Γνωρίζουν σε βάθος τις παραδοσιακές και σύγχρονες μεθόδους κοστολόγησης και τις ιδιαιτερότητες εφαρμογής τους στον τουριστικό κλάδο.
• Διαθέτουν εξειδικευμένες γνώσεις για τις ιδιαιτερότητες του τουριστικού προϊόντος και τις επιπτώσεις τους στη διαμόρφωση κόστους και τιμής.
• Γνωρίζουν τις αρχές και τεχνικές της διαχείρισης εσόδων, της ανάλυσης αποκλίσεων και του προϋπολογισμού, καθώς και τους βασικούς δείκτες απόδοσης (KPIs) του κλάδου φιλοξενίας.

β) Δεξιότητες

• Εφαρμόζουν κριτικά παραδοσιακά και σύγχρονα κοστολογικά συστήματα σε τουριστικές επιχειρήσεις, αξιολογώντας τα πλεονεκτήματα και τους περιορισμούς κάθε προσέγγισης ανά πλαίσιο εφαρμογής.
• Διεξάγουν ανάλυση κόστους-όγκου-κέρδους (CVP Analysis) και υπολογισμό σημείου ισορροπίας (break-even), ερμηνεύοντας τα αποτελέσματα για τη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων.
• Σχεδιάζουν και αναλύουν προϋπολογισμούς και εφαρμόζουν ανάλυση αποκλίσεων.
• Αξιολογούν εναλλακτικές στρατηγικές τιμολόγησης ενσωματώνοντας δεδομένα κόστους, ζήτησης και ανταγωνισμού.
• Χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία και τεχνικές data analytics για την εξαγωγή κοστολογικών πληροφοριών και την υποστήριξη αποφάσεων.

γ) Ικανότητες

• Είναι ικανοί να αναλαμβάνουν τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση ολοκληρωμένων κοστολογικών και τιμολογιακών μοντέλων σε τουριστικές επιχειρήσεις διαφορετικής κλίμακας και τύπου.
• Επιδεικνύουν ικανότητα κριτικής σύνθεσης κοστολογικών, χρηματοοικονομικών και λειτουργικών πληροφοριών για την υποστήριξη στρατηγικών αποφάσεων διοίκησης.
• Μπορούν να αντιμετωπίζουν σύνθετα επιχειρησιακά προβλήματα, αναπτύσσοντας εναλλακτικά σενάρια και τεκμηριωμένες προτάσεις.
• Συνεργάζονται αποτελεσματικά σε ομαδικό περιβάλλον για την ανάλυση πραγματικών επιχειρησιακών περιπτώσεων.

• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών.
• Λήψη αποφάσεων.
• Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης.
• Αυτόνομη και Ομαδική εργασία.
• Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον.
• Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας.
• Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις.

• Εξ αποστάσεως σύγχρονη και ασύγχρονη εκπαίδευση.

• Χρήση διαδικτύου.
• Χρήση συστήματος σύγχρονης τηλεδιάσκεψης (ΖΟΟΜ).
• Χρήση συστήματος ασύγχρονης εκπαίδευσης (MOODLE).
• Χρήση εργαλείων άμεσης αλληλεπίδρασης με την τάξη κατά τη διάρκεια του μαθήματος (Wooclap).
• Εφαρμογές ανάλυσης δεδομένων.
• e-mail.

Ι. Γραπτή Τελική Εξέταση (40%)

Περιλαμβάνει:

• Ερωτήσεις σύντομης απάντησης και ανάπτυξης εννοιών
• Επίλυση κοστολογικών και τιμολογιακών προβλημάτων με πραγματικά ή υποθετικά δεδομένα
• Κριτική σύγκριση μεθόδων και θεωρητικών προσεγγίσεων

Η τελική γραπτή εξέταση είναι υποχρεωτική. Απαιτείται βαθμολογία τουλάχιστον 5/10 για τη συνυπολόγισή της.

ΙΙ. Τελική Ομαδική Εργασία & Παρουσίαση (40%)

Οι φοιτητές αναπτύσσουν ολοκληρωμένο κοστολογικό και τιμολογιακό μοντέλο για πραγματική ή υποθετική τουριστική επιχείρηση. Η εργασία παρουσιάζεται στην τάξη και αξιολογείται βάσει ρητών κριτηρίων (τεκμηρίωση, κριτική ανάλυση, ποιότητα παρουσίασης).

Η εργασία είναι υποχρεωτική. Απαιτείται βαθμολογία τουλάχιστον 5/10 για τη συνυπολόγισή της.

ΙΙΙ. Ενδιάμεση Αξιολόγηση & Mini Projects (20%)

Περιλαμβάνει μικρές ατομικές ή ομαδικές ασκήσεις εφαρμογής κατά τη διάρκεια του εξαμήνου (ανάλυση δεδομένων, επίλυση σεναρίων CVP, σχεδιασμός budget). Λειτουργεί ως διαμορφωτική αξιολόγηση και ανατροφοδότηση.

Τα κριτήρια αξιολόγησης ανακοινώνονται στους φοιτητές κατά τις πρώτες διαλέξεις και είναι προσβάσιμα μέσω του συστήματος ασύγχρονης εκπαίδευσης (Moodle).

ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ

• Adams, D. (2024). Management Accounting for the Hospitality, Tourism and Leisure Industries: A Strategic Approach. Goodfellow Publishers.
• Καραγιώργος, Α. & Δρογαλάς, Γ. (2023). Διοικητική Λογιστική. Εκδόσεις Ναμάτα.
• Μπούρη, Μ. Α. & Τροχαλιά, Μ. Α. (2020). Ξενοδοχειακή Λογιστική και Κοστολόγηση.
• Διακομιχάλης, Μ. (2020). Λογιστική του Τουρισμού με το ΕΓΛΣ και τα ΕΛΠ. Εκδόσεις Σταμούλη.

ΠΡΟΣΘΕΤΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Drury, C. (2021). Management and Cost Accounting (11th ed.). Cengage Learning.
• Kaplan, R. S. & Anderson, S. R. (2007). Time-Driven Activity-Based Costing. Harvard Business School Press.
• Vanhove, N. (2022). The Economics of Tourism Destinations: Theory and Practice.
• Νεοφώτιστος, Γ. Α., Τομαρά, Μ. Α. & Φουσέκης, Π. Α. (2016). Ξενοδοχειακή Λογιστική.
• Schmidgall, R. S. (2019). Hospitality Industry Managerial Accounting (8th ed.). American Hotel & Lodging Educational Institute..

ΣΥΝΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

• International Journal of Hospitality Management.
• International Journal of Contemporary Hospitality Management.
• Tourism Management.
• Journal of Revenue and Pricing Management.
• Accounting, Organizations and Society.