Περίγραμμα Μαθήματος

Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων

• Μουζά Άννα–Μαρία

Εισαγωγή: Ο στρατηγικός ρόλος της ΔΑΠ στη σύγχρονη επιχείρηση, Εξέλιξη της ΔΑΠ από διοικητική λειτουργία σε στρατηγικό εταίρο. Ο ρόλος της ΔΑΠ στον τουρισμό και τη φιλοξενία. Σύγχρονες προκλήσεις.

Στρατηγικός Προγραμματισμός Ανθρωπίνων Πόρων. Προγραμματισμός εργατικού δυναμικού (workforce planning) και σύνδεσή του με την επιχειρησιακή στρατηγική. Ανάλυση αναγκών σε ανθρώπινο δυναμικό (ποσοτική και ποιοτική).

Ανάλυση Εργασίας και Σχεδιασμός Θέσεων. Μέθοδοι ανάλυσης εργασίας και σύνταξη περιγραμμάτων θέσεων. Ανάλυση ικανοτήτων. Επαναπροσδιορισμός ρόλων υπό το πρίσμα της τεχνητής νοημοσύνης και της αυτοματοποίησης.

Προσέλκυση, Επιλογή και Ένταξη Υποψηφίων. Στρατηγικές προσέλκυσης. Σύγχρονα εργαλεία προσλήψεων (ψηφιακές πλατφόρμες, social media). Μέθοδοι επιλογής: δομημένες συνεντεύξεις, ψυχομετρικά εργαλεία. Ενσωμάτωση νεοπροσληφθέντων. Ποικιλομορφία, ισότητα και συμπερίληψη στη διαδικασία επιλογής.

Εκπαίδευση, Ανάπτυξη και Διαχείριση Ταλέντων. Εκτίμηση εκπαιδευτικών αναγκών και σχεδιασμός προγραμμάτων κατάρτισης. Μέθοδοι εκπαίδευσης: e-learning, microlearning, on-the-job training, coaching, mentoring. Ανάπτυξη ηγεσίας. Στρατηγικές ανάπτυξης/ διακράτησης ταλέντων. Οργανωσιακή μάθηση.

Αξιολόγηση Απόδοσης και Διαχείριση Επιδόσεων. Συστήματα αξιολόγησης απόδοσης: παραδοσιακά και σύγχρονα. 360° αξιολόγηση και εργαλεία feedback. Σύνδεση αξιολόγησης με αμοιβές, ανάπτυξη και κινητικότητα. Διαχείριση χαμηλής απόδοσης. Μέτρηση απόδοσης ΔΑΠ (HR KPIs).

Πολιτική Αμοιβών και Παροχών. Αρχές και συστήματα αμοιβών. Έρευνες αγοράς και ανταγωνιστική τοποθέτηση μισθοδοσίας. Μεταβλητές αμοιβές, bonus και άλλες ανταμοιβές.. Ισότητα αμοιβών. Νομοθετικό πλαίσιο μισθοδοσίας στην Ελλάδα και την ΕΕ.

Υγιεινή, Ασφάλεια και Ευεξία στην Εργασία. Νομοθετικό πλαίσιο υγιεινής και ασφάλειας (εθνικό και ευρωπαϊκό). Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι: burnout, εργασιακό άγχος, επαγγελματική εξουθένωση. Wellbeing προγράμματα. Ασφάλεια και υγεία σε επιχειρήσεις φιλοξενίας: ιδιαιτερότητες και βέλτιστες πρακτικές. Υγεία και ασφάλεια σε καταστάσεις κρίσης (πανδημία, φυσικές καταστροφές).

Εργασιακές Σχέσεις. Θεσμικό πλαίσιο εργασιακών σχέσεων: συλλογικές διαπραγματεύσεις, συνδικαλισμός. Ατομικές και συλλογικές εργασιακές συμβάσεις στον τουρισμό. Εργατικό δίκαιο και σύγχρονες μορφές απασχόλησης (ευέλικτη εργασία). Διαχείριση συγκρούσεων και επίλυση εργασιακών διαφορών.

Το μάθημα εστιάζει στη στρατηγική και επιχειρησιακή διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού στον κλάδο του τουρισμού, με ιδιαίτερη έμφαση σε ξενοδοχειακές μονάδες και τουριστικές επιχειρήσεις. Εξετάζει σε βάθος τις βασικές και προχωρημένες λειτουργίες της διοίκησης ανθρώπινων πόρων, από τον προγραμματισμό προσωπικού, την ανάλυση και σχεδιασμό θέσεων, την προσέλκυση και επιλογή, την εκπαίδευση και ανάπτυξη, την αξιολόγηση απόδοσης και τα συστήματα αμοιβών, έως την υγεία και ασφάλεια, τις εργασιακές σχέσεις και τη διαχείριση αλλαγής σε πολυπολιτισμικά και εποχιακά περιβάλλοντα φιλοξενίας και τουρισμού.

Γενικός στόχος του μαθήματος είναι να αναπτύξει στελέχη ικανά να σχεδιάζουν, να εφαρμόζουν και να αξιολογούν ολοκληρωμένες πολιτικές ανθρώπινων πόρων που ευθυγραμμίζονται με τη στρατηγική των τουριστικών επιχειρήσεων, να αξιοποιούν δεδομένα HR για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων και να ηγούνται παρεμβάσεων που βελτιώνουν την απόδοση, την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και την εργασιακή ευημερία στον κλάδο της φιλοξενίας και του τουρισμού. Συγκεκριμένα, το μάθημα αποσκοπεί στα εξής:

• Στην κριτική ανάλυση των θεωρητικών παραδειγμάτων της Διοίκησης Ανθρώπινων Πόρων και της σύνδεσής τους με την απόδοση και τη στρατηγική της επιχείρησης στον τουριστικό κλάδο.
• Στην εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων και εργαλείων στις βασικές λειτουργίες ΔΑΠ με κριτική αποτίμηση της αποτελεσματικότητάς τους.
• Στην κατανόηση και αξιολόγηση των σύγχρονων προκλήσεων ΔΑΠ στη φιλοξενία: εποχικότητα, υψηλή εργασιακή εναλλαγή, πολυπολιτισμικά εργασιακά περιβάλλοντα, ψηφιοποίηση εργασιακών διαδικασιών.
• Στην εφαρμογή εργαλείων ανάλυσης δεδομένων ανθρώπινου δυναμικού για τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων και μέτρηση της απόδοσης του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Με την συμπλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής θα πρέπει να είναι σε θέση να:

α) Γνώσεις:

• Κατέχουν εξειδικευμένες και συστηματικές γνώσεις για τα θεωρητικά παραδείγματα της Διοίκησης Ανθρώπινων Πόρων και την εφαρμογή τους στον κλάδο φιλοξενίας και τουρισμού.
• Γνωρίζουν σε βάθος τις σύγχρονες μεθόδους και εργαλεία όλων των βασικών λειτουργιών ΔΑΠ: στρατηγικό προγραμματισμό ανθρώπινου δυναμικού, ανάλυση θέσεων εργασίας, διαδικασίες προσέλκυσης και επιλογής, σχεδιασμό εκπαίδευσης και ανάπτυξης, συστήματα αξιολόγησης απόδοσης και διαχείριση αμοιβών.
• Διαθέτουν εξειδικευμένες γνώσεις για τις ιδιαιτερότητες της αγοράς εργασίας στον τουρισμό (εποχικότητα, υψηλή εργασιακή εναλλαγή, ανεπίσημη απασχόληση, πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα) και τη διαχείρισή τους.

β) Δεξιότητες:

• Αναλύουν κριτικά πολιτικές και πρακτικές ΔΑΠ τουριστικών επιχειρήσεων, αξιολογώντας την ευθυγράμμισή τους με τη στρατηγική της επιχείρησης και τις ανάγκες του ανθρώπινου δυναμικού.
• Σχεδιάζουν ολοκληρωμένα συστήματα αξιολόγησης απόδοσης, εκπαίδευσης και ανάπτυξης, και διαχείρισης αμοιβών, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά του κλάδου και τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.
• Εφαρμόζουν εργαλεία ανάλυσης δεδομένων ανθρώπινου δυναμικού, εντοπίζοντας τάσεις, κενά απόδοσης και ευκαιρίες βελτίωσης με τεκμηριωμένο τρόπο.
• Αξιολογούν κριτικά ζητήματα εργασιακών σχέσεων, διαπραγμάτευσης, υγιεινής και ασφάλειας εργασίας στον τουριστικό κλάδο, προτείνοντας πολιτικές που ισορροπούν τα συμφέροντα εργοδοτών και εργαζομένων.
• Αναπτύσσουν και παρουσιάζουν τεκμηριωμένες προτάσεις πολιτικής ΔΑΠ, αξιοποιώντας ακαδημαϊκή βιβλιογραφία και πραγματικά δεδομένα επιχειρήσεων.

γ) Ικανότητες

• Είναι ικανοί να αναλαμβάνουν αυτόνομα και με υπευθυνότητα τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση στρατηγικών ΔΑΠ σε τουριστικές επιχειρήσεις διαφορετικής κλίμακας και τύπου, αντιμετωπίζοντας σύνθετα και αλληλοεξαρτώμενα ζητήματα.
• Επιδεικνύουν ικανότητα κριτικής σύνθεσης θεωρητικών προσεγγίσεων, εμπειρικών δεδομένων και επιχειρησιακού πλαισίου για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων ΔΑΠ.
• Διαθέτουν ευαισθησία και ικανότητα εφαρμογής αρχών ισότητας, διαφορετικότητας και συμπερίληψης στον σχεδιασμό πολιτικών ΔΑΠ, με σεβασμό στην πολυπολιτισμικότητα που χαρακτηρίζει τον κλάδο φιλοξενίας.

• Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις και λήψη αποφάσεων.
• Ομαδική εργασία – Αυτόνομη εργασία.
• Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα.
• Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής.
• Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης.

• Εξ αποστάσεως σύγχρονη και ασύγχρονη εκπαίδευση

• Χρήση διαδικτύου.
• Χρήση συστήματος σύγχρονης τηλεδιάσκεψης (ΖΟΟΜ).
• Χρήση συστήματος ασύγχρονης εκπαίδευσης (MOODLE).
• Χρήση εργαλείων άμεσης αλληλεπίδρασης με την τάξη κατά τη διάρκεια του μαθήματος (Wooclap).
• E-mail.

Γραπτή τελική εξέταση και γραπτή εργασία.

Ι. Η γραπτή τελική εξέταση (70%)

Περιλαμβάνει:

• Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ή αντιστοίχισης
• Ερωτήσεις σύντομων απαντήσεων

ΙΙ. Ασκήσεις – Ατομική Εργασία (30%)

Αφορά:

• Ανάλυση ρόλων και ενδιαφερομένων μερών σε σύντομη μελέτη περίπτωσης
• Επίλυση προβλημάτων
• Συγκριτική αξιολόγηση στοιχείων θεωρίας

Τα κριτήρια αξιολόγησης γίνονται γνωστά στους φοιτητές κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ

• Μουζά-Λαζαρίδη Α.Μ. (2020). Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων, Γ΄ Έκδοση, Εκδόσεις ΖΥΓΟΣ.
• Noe, R. A., Hollenbeck, J. R., Gerhart, B., & Wright, P. M. (2023). Human Resource Management: Gaining a Competitive Advantage (13th ed.). McGraw Hill.

ΠΡΟΣΘΕΤΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΟΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Dessler, G. (2024). Human Resource Management (17th Global ed.). Pearson.
• Armstrong, M., & Taylor, S. (2023). Armstrong’s Handbook of Human Resource Management Practice (16th ed.). Kogan Page.
• Dressler G. (2015). Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκδόσεις ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΕ.

ΣΥΝΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

• Human Resource Management Journal.
• Human Resource Management Review.
• The International Journal of Human Resource Management.
• Human Resource Management.