Περίγραμμα Μαθήματος

Διοίκηση Επιχειρήσεων

• Γιοβάνης Νικόλαος

Ενότητα 1: Περιεχόμενο και Εξέλιξη του Management. Ιστορική εξέλιξη της διοικητικής σκέψης. Κλασικές, νεοκλασικές και σύγχρονες προσεγγίσεις. Ο ρόλος του manager στη σύγχρονη επιχείρηση. Ιδιαιτερότητες του management στον τουρισμό και τη φιλοξενία.

Ενότητα 2: Προγραμματισμός και Λήψη Αποφάσεων. Η λειτουργία του προγραμματισμού: είδη, επίπεδα και διαδικασία. Στόχοι και κριτήρια αξιολόγησης (SMART). Η διαδικασία λήψης αποφάσεων: ορθολογικά και περιορισμένα ορθολογικά μοντέλα. Αποφάσεις υπό αβεβαιότητα στον κλάδο της φιλοξενίας. Τεχνικές Προγραμματισμού. Ανάλυση εξωτερικού περιβάλλοντος, ανάλυση εσωτερικού περιβάλλοντος. SWOT ανάλυση. Κριτική αξιολόγηση και εφαρμογή σε τουριστικές επιχειρήσεις.

Ενότητα 3: Οργάνωση Επιχειρήσεων. Βασικές αρχές οργάνωσης: εξειδίκευση, συντονισμός, εύρος ελέγχου. Οργανωτικές δομές: λειτουργική, τμηματοποιημένη, μητρική, δικτυακή. Επιλογή οργανωτικής δομής σε επιχειρήσεις φιλοξενίας: παραδείγματα και κριτική ανάλυση.

Ενότητα 4: Στελέχωση. Η διαδικασία στελέχωσης: προσέλκυση, επιλογή, ένταξη. Ανάπτυξη και αξιολόγηση. Προκλήσεις στελέχωσης στον τουρισμό: εποχικότητα, πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα, υψηλός κύκλος εργαζομένων.

Ενότητα 5: Ηγεσία. Θεωρίες ηγεσίας: χαρακτηριστικά και συμπεριφορά. Οργανωσιακή κουλτούρα και κλίμα.

Ενότητα 6: Έλεγχος και Αξιολόγηση Απόδοσης. Η λειτουργία του ελέγχου: είδη, διαδικασία, εργαλεία. Balanced Scorecard ως εργαλείο ολοκληρωμένης αξιολόγησης απόδοσης. Δείκτες απόδοσης (KPIs) σε επιχειρήσεις φιλοξενίας.

Ενότητα 7: Διαχρονική Αξία του Χρήματος & Αξιολόγηση Επενδυτικών Σχεδίων. Η έννοια της διαχρονικής αξίας: παρούσα και μελλοντική αξία. Προεξόφληση και ανατοκισμός. Εφαρμογές στη λήψη χρηματοοικονομικών αποφάσεων σε τουριστικές επιχειρήσεις. Μέθοδοι αξιολόγησης επενδύσεων: Καθαρά Παρούσα Αξία (ΚΠΑ), Εσωτερικός Βαθμός Απόδοσης (ΕΒΑ), Περίοδος Αποπληρωμής. Κριτική σύγκριση μεθόδων και περιορισμοί εφαρμογής. Ανάλυση σεναρίων και ευαισθησίας σε επενδυτικές αποφάσεις ξενοδοχειακών μονάδων.

Ενότητα 8: Ρευστότητα και Διαχείριση Κεφαλαίου Κίνησης. Έννοια και σημασία της ρευστότητας για την επιχειρηματική λειτουργία. Διαχείριση κεφαλαίου κίνησης: απαιτήσεις, αποθέματα, βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις. Δείκτες ρευστότητας και ερμηνεία τους σε τουριστικές επιχειρήσεις.

Ενότητα 9: Χρηματοδότηση Επιχειρηματικής Λειτουργίας. Πηγές χρηματοδότησης: ίδια κεφάλαια, δανεισμός, εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης. Κόστος κεφαλαίου και κεφαλαιακή διάρθρωση. Ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για τουριστικές επιχειρήσεις. Σύνθεση: χρηματοοικονομική ανάλυση πραγματικής τουριστικής επιχείρησης.

Το μάθημα αποτελεί βασικό μάθημα υποδομής του ΠΜΣ στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Φιλοξενίας και Τουρισμού, παρέχοντας στους φοιτητές ένα ολοκληρωμένο θεωρητικό και εφαρμοσμένο πλαίσιο κατανόησης της σύγχρονης επιχειρηματικής λειτουργίας, με έμφαση στις επιχειρήσεις του τουριστικού κλάδου. Το μάθημα καλύπτει τις θεμελιώδεις αρχές και λειτουργίες του management, αναδεικνύοντας τη συνάφειά τους με τις ιδιαιτερότητες του κλάδου της φιλοξενίας και του τουρισμού μέσα από στοχευμένα παραδείγματα και μελέτες περίπτωσης. Στο μάθημα εισάγονται επίσης βασικές έννοιες χρηματοοικονομικής διοίκησης που συνδέονται άμεσα με την επιχειρηματική πράξη στον κλάδο. Συνολικά, το μάθημα αποσκοπεί να οικοδομήσει ένα ενιαίο πλαίσιο κατανόησης του πώς σχεδιάζονται, οργανώνονται, διοικούνται και χρηματοδοτούνται επιχειρήσεις στον κλάδο της φιλοξενίας και του τουρισμού.

Οι στόχοι αυτού του μαθήματος είναι να αναπτύξει στους σπουδαστές την ικανότητα διοικητικής σκέψης και σύνθεσης των αρχών διοίκησης και να διαμορφώσει μια στέρεη βάση διοικητικής και χρηματοοικονομικής σκέψης επιπέδου MBA, που θα επιτρέψει στους φοιτητές να κατανοούν και να αναλύουν ολιστικά τις αποφάσεις διοίκησης επιχειρήσεων φιλοξενίας και τουρισμού, να συνδέουν τη στρατηγική με τις λειτουργίες και τη χρηματοδότηση και να υποστηρίζουν με τεκμηριωμένο τρόπο τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση επιχειρηματικών πρωτοβουλιών.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής:

α) Γνώσεις:

• Θα έχει κατανοήσει τόσο τα προβλήματα που ανακύπτουν στην εφαρμογή της επιστήμης της διοίκησης μέσα στις επιχειρήσεις Φιλοξενίας, εστίασης και Τουρισμού, όσο και την ανάγκη προσαρμογής της στα νέα κάθε φορά δεδομένα του επιχειρησιακού περιβάλλοντος.
• Θα έχει αντιληφθεί το ρόλο του ως διοικητικού στελέχους στην αυριανή επαγγελματική του σταδιοδρομία.
• Θα έχει κατανοήσει το ρόλο που διαδραματίζει το εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον στη διαμόρφωση των επιχειρηματικών και επιχειρησιακών στρατηγικών, καθώς και το τρόπο με τον οποίο υλοποιείται και αξιολογείται η στρατηγική.
• Θα μπορεί να αξιολογεί κριτικά τις θεμελιώδεις θεωρίες και προσεγγίσεις του management, εντοπίζοντας τις δυνατότητες και τους περιορισμούς τους στο πλαίσιο σύγχρονων επιχειρηματικών περιβαλλόντων.
• Θα ερμηνεύει βασικές έννοιες χρηματοοικονομικής διοίκησης, όπως η διαχρονική αξία του χρήματος, η Καθαρά Παρούσα Αξία και οι αρχές αξιολόγησης επενδυτικών σχεδίων, αναγνωρίζοντας τη σημασία τους για τη βιωσιμότητα μιας τουριστικής επιχείρησης.

β) Δεξιότητες:

• Θα εφαρμόζει εργαλεία στρατηγικής ανάλυσης (SWOT, PESTEL) για την αξιολόγηση της θέσης τουριστικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό και εσωτερικό τους περιβάλλον.
• Θα αναλύει οργανωτικές δομές και διαδικασίες λήψης αποφάσεων, αξιολογώντας την αποτελεσματικότητά τους σε σχέση με τους στρατηγικούς στόχους της επιχείρησης.
• Θα εφαρμόζει βασικές τεχνικές αξιολόγησης επενδύσεων και αναλύουν τη χρηματοοικονομική κατάσταση μιας επιχείρησης ως προς τη ρευστότητα και τη χρηματοδότηση της λειτουργίας της.

γ) Ικανότητες

• Να αντιλαμβάνεται συνολικά και να συνθέτει μία ολοκληρωμένη ανάλυση της επιχειρηματικής λειτουργίας μιας τουριστικής επιχείρησης, αξιοποιώντας θεωρητικά εργαλεία management και χρηματοοικονομικής ανάλυσης.
• Να αναλαμβάνει ευθύνη για τη λήψη και τεκμηρίωση βασικών διοικητικών και χρηματοοικονομικών αποφάσεων σε επίπεδο τμήματος ή μικρομεσαίας επιχείρησης φιλοξενίας/τουρισμού, λαμβάνοντας υπόψη οικονομικούς, λειτουργικούς, ανθρώπινους και κοινωνικούς παράγοντες.
• Να αξιολογεί κριτικά επιχειρηματικές αποφάσεις και στρατηγικές επιλογές, τεκμηριώνοντας τις προτάσεις τους με επιστημονική εγκυρότητα.
• Να επικοινωνεί αποτελεσματικά επιχειρηματικές αναλύσεις και προτάσεις, γραπτά και προφορικά, απευθυνόμενοι τόσο σε ακαδημαϊκό κοινό όσο και σε επαγγελματίες του κλάδου.

• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών με τη χρήση μεθόδων όπως ενδεικτικά αναφέρονται: Ανάλυση Νεκρού σημείου, Ανάλυση δεικτών, Διαφορική ανάλυση κόστους, μέθοδος κόστους οφέλους, έλεγχος αποθεμάτων , προϋπολογισμοί (πωλήσεων, παραγωγής, χρηματοροών), διεπιχειρησιακές συγκρίσεις (benchmarking) κλπ.
• Προσαρμογή στις νέες καταστάσεις. Οι συνεχείς αλλαγές στο ευρύτερο επιχειρηματικό και οικονομικό περιβάλλον, η παγκόσμια διεύρυνση της αγοράς, οι αλλαγές στις δομές του επιχειρείν στον Τουρισμό στην εστίαση και φιλοξενία , οι εξελίξεις της γνώσης των προτιμήσεων και των αναγκών των πελατών είναι πλέον μια φυσιολογική και καθημερινή δυναμική κατάσταση την οποία έχει πλέον ο πτυχιούχος τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά.
• Λήψη αποφάσεων. Με την χρήση κατάλληλης μεθοδολογίας ο πτυχιούχος θα αποκτήσει ικανότητα λήψης αποφάσεων σε ζητήματα όπως είναι: η παραγωγικότητα, η ανάπτυξη, η ανταγωνιστικότητα, η μείωση του κόστους, η βελτίωση της παρεχόμενης ποιότητας κλπ.
• Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης. Ο φοιτητής θα αναπτύξει την ικανότητα διαχείρισης και προαγωγής της ελεύθερης , δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης γιατί μέσω της ανάλυσης ποσοτικών και ποιοτικών μεταβλητών οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη λήψη διοικητικών αποφάσεων που σχετίζονται με τη λειτουργία ενός σύγχρονου τρόπου Διοίκησης στον τομέα της εστίασης της φιλοξενίας και του τουρισμού , μαθαίνει να αναπτύσσει διάφορα σενάρια τα οποία οξύνουν την επιχειρηματική- διοικητική του σκέψη.

• Εξ αποστάσεως σύγχρονη και ασύγχρονη εκπαίδευση.

• Χρήση διαδικτύου.
• Χρήση συστήματος σύγχρονης τηλεδιάσκεψης (ΖΟΟΜ).
• Χρήση συστήματος ασύγχρονης εκπαίδευσης (MOODLE).
• Χρήση εργαλείων άμεσης αλληλεπίδρασης με την τάξη κατά τη διάρκεια του μαθήματος (Wooclap).
• e-mail.

Γραπτή τελική εξέταση (100%)

Περιλαμβάνει:

• Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.
• Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Σύντομης Απάντησης.
• Γραπτή Εξέταση με Ερωτήσεις Εκτεταμένης Απάντησης.
• Ανάλυση ρόλων και ενδιαφερομένων μερών σε σύντομη μελέτη περίπτωσης.
• Επίλυση προβλημάτων σχετικών με ποσοτικά δεδομένα ενός έργου χρόνου, κόστους.
• Συγκριτική αξιολόγηση στοιχείων θεωρίας.

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ

• Γιοβάνης Ν., Πάσχος Γ. Σύγχρονη Διοίκηση Επιχειρήσεων, Γ έκδοση, ΕΧΕΔΩΡΟΣ,2019, ΘΕΣ/ΝΙΚΗ
• Cook, R. A., Hsu, C. H. C., & Taylor, L. L. (2025). Tourism: The Business of Hospitality and Travel (7th ed.).
• Robbins, S. P., Coulter, M., & DeCenzo, D. A. (2024). Management (16th ed.). Pearson.

 ΠΡΟΣΘΕΤΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΟΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Evans, N. G. (2023). Strategic Management for Tourism, Hospitality and Events (4th ed.).
• Cunningham Scott, Hermans Leon (2018). Actor and Strategy Models: Practical Applications and Step-wise Approaches: John Wiley & Sons, Inc.
• Boudreault Mathieu, Renaud Jean-François (2019). Actuarial Finance: Derivatives, Quantitative Models and Risk Management: John Wiley & Sons, Inc.

 ΣΥΝΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

• Tourism Management.
• Journal of Sustainable Tourism.
• Journal of Service Management.
• International Journal of Hospitality Management.
• International Journal of Tourism Research.
• Journal of Hospitality Marketing and Management.